Sleutelmomenten

Laatste dag van 2020. De sleutelmomenten van Jaap van Dissel, die het AD artikel vandaag beschrijft, zijn voor mij ook een sleutelmoment. Want wat eens te meer naar voren komt: er zal niets aan het coronabeleid veranderen. De visie is er gewoon niet.

Vandaag precies een jaar geleden, op 31 december 2019, werd de Chinese Country Office van de WHO geïnformeerd over het nieuwe SARS Corona Virus 2. Wat de uitkomsten van de reconstructies in de toekomst ook mogen uitwijzen, één ding is duidelijk: de Chinese autoriteiten grepen te laat in. En al vrij snel was ook duidelijk hoe het virus succesvol bestreden kon worden: voldoende afstand tussen mensen was noodzakelijk, mondneusmaskers zouden wellicht helpen, hygiëne helpt, maar bovenal: (potentiële) dragers moeten in quarantaine om verdere verspreiding te voorkomen. Lockdowns volgden, waarbij iedereen – ook niet besmette personen – in quarantaine werden gezet. De reden: als je geen zicht hebt op verspreiding, kan iedereen potentieel drager van het virus zijn. Als je dat niet bij kunt benen met testen, traceren en isoleren van individuele gevallen, zit er niets anders op dan iedereen van elkaar te isoleren. Daarna volgde een zeer intensief testbeleid, waardoor China vrij snel zicht kreeg op de verspreiding en die met de hamer kapot kon slaan. Crushing the curve.

De rigoureuze aanpak van China werd in westerse landen met afschuw bekeken. Maar het werkte. Want welke verwijten je China ook mag maken: in vergelijking met ons, hadden ze de situatie relatief snel onder controle. Na 76 dagen lockdown ging Wuhan, waar de pandemie officieel begon, weer langzaam terug naar normaal. En sinds augustus functioneert daar alles weer (vrijwel) als vanouds.

Toen Nederland nog moest beginnen aan de bestrijding, was de succesformule dus al bijna kant en klaar. Groot was mijn verbazing dan ook dat Nederland het radicaal anders ging doen. Ik kan me nog bijna ieder woord van de toespraak van Rutte op 16 maart herinneren. Maar het woord dat nog steeds hard nadreunt en maar door blijft echoën in mijn hoofd: groepsimmuniteit. Nog verbaasder was ik misschien over het gejubel in de kranten en onder de bevolking over die onmenselijke strategie. Begreep Nederland het eigenlijk wel, wat dat zou betekenen: groepsimmuniteit? Dat mensen zo ontzettend enthousiast raakten van de mededeling dat we allemaal ziek moesten worden en dus besmet raken met een nog onbekend virus, als ik eraan terugdenk, ik kan het nog altijd niet plaatsen.

Dat absurde plan om voor groepsimmuniteit te gaan heb ik eerder geanalyseerd, dus dat laat ik hier verder onbesproken. Wel duidelijk is inmiddels dat Nederland de bestrijding begon met de verkeerde aanpak. En gaandeweg is het moeilijk gebleken die strategie daadwerkelijk te veranderen. Het bleek zelfs taboe om ‘groepsimmuniteit’ nog aan te kaarten. Jaap van Dissel vertelde er enthousiast over in Nieuwsuur, Patricia Bruijning in EenVandaag en Ann Vossen deed dat – zelfs nadat het kabinet officieel al van die strategie afgestapt was – eind april nog bij Jinek. Allemaal mensen die het kabinet adviseren. Mensen die Nederland indirect geregeerd hebben in 2020. Als Ann Vossen – vast OMT-lid en dus dicht bij het vuur – in april nog uitlegt dat groepsimmuniteit bereiken via de kinderen wenselijk is, stoppen we onze vingers in onze oren. We willen het niet horen. Zal ze vast niet zo bedoelen. Rutte heeft gezegd dat groepsimmuniteit niet het doel is en dus is het zo.

Gek genoeg staat niet het beleid – dat officieel dan wel gewijzigd was maar officieus eigenlijk niet – ter discussie, maar staan juist personen ter discussie die zich daar tegen uitspreken. In De Groene schreef Jop de Vrieze een mooi artikel over de rare twists in het coronadebat in Nederland en hoe het een taboe is geworden om uit te spreken dat Nederland nog altijd niet werkelijk is afgeweken van het groepsimmuniteitsbeleid en is wijzen op de succesvolle aanpak van containment in landen waar corona daadwerkelijk is bestreden, verworden tot activisme.

Mensen als Jaap Stronks en Michael Blok en de aanhangers van containment.nu die de strategie als een van de weinigen durfden te blijven bevragen, werden verguisd en in het verdomhoekje gezet. Het was zelfs zo erg, dat ik op het social media platform Twitter in mijn berichtenbox waarschuwingen kreeg niet te reageren op tweets van mensen verbonden aan containment.nu, om mijn eigen reputatie niet te besmetten. Volslagen idioot, want hoewel de toon van containment.nu vaak tegen zere schenen is, is de boodschap valide: Nederland zet niet in op bestrijding van het virus.

In de Nederlandse aanpak voerde semantiek dit afgelopen jaar sowieso de boventoon, misschien is het daarom niet verwonderlijk dat het in het debat ook vrijwel altijd over de toon gaat en nooit over de inhoud. Hoe dan ook: de boodschap landt nergens. In de media veel aandacht voor ‘dor hout’ en de tweestromensamenleving, vrijheid, jongere generaties de ruimte geven, maar zelden of nooit over groepsimmuniteit of de strategie. Aparter misschien is het dat het keer op keer weer Volkskrant redacteuren en columnisten zijn die bovenop iedereen zitten die kritisch naar het beleid en de strategie kijken. Als collega-journalisten kritisch zijn, zit er direct een Volkskrant redacteur in hun nek om hun integriteit en reputatie te beschadigen en ook RedTeam leden en mijn eigen persoon hebben er aan moeten geloven. Met Twitterlobby’s om deze critici in twijfel te trekken, snoerden zij al vaker journalisten en onafhankelijke experts de mond.

De Volkskrantmannen maken uit wie een échte expert is, of wie wetenschapper is, of wie adviseur. Om hun definities te rechtvaardigen, hebben ze het hele woordenboek nodig. Wie expert, adviseur of wetenschapper is, komt opvallend overeen met de wetenschappers die zij toevallig in de eigen rolodex terug kunnen vinden. En een mooie academische titel staat blijkbaar garant voor ‘waarheid’. Ik vraag me af: zouden deze journalisten de politiek binnen universiteiten wel in de smiezen hebben? Lang verhaal kort: wie onder de definitie ‘expert’ valt, dat maakt de Volkskrant uit. Op welke basis? Wetenschap? Was het maar waar. Want er is veel ‘wetenschap’ over SARS-CoV2 en is iedere dag in ontwikkeling, de wetenschapsjournalist maakt hier zelf een selectie uit. Hoe? Dat schijnt iets te maken te hebben met ‘achter de kabinetsaanpak staan’.

Ikzelf kreeg de brandende Volkskrant-toorts op me gericht omdat ik het waagde een blog van Maurice de Hond aan te halen om te laten zien wat kwalijke consequenties kunnen zijn van onduidelijk beleid en de houding van Cib-baas Jaap van Dissel. De ongelukkige uitspraken van de Cib-baas zijn vaak koren op de molen van complotdenkers. Als je daar op wijst, diskwalificeer je jezelf, blijkbaar. Maar zo kreeg ik daarna ook van anderen de waarschuwing dat ik niet mocht discussiëren met bepaalde personen, me er niet over mocht uitlaten, of er zelfs niet naar mocht verwijzen. Dat is gek, want als antropoloog zou ik een open blik moeten houden op alle spelers, ook de zogenoemde ‘complotwappies’. Waarom? Wat complotdenken in crisistijd zo aantrekkelijk maakt, is nu juist dat die complotten net genoeg waarheid bevatten om aannemelijk te zijn. In Sierra Leone deed ik daar tijdens ebola onderzoek naar en leerde al snel dat het goed is om te weten welke waarheden gebruikt worden, welke zwakke punten in het beleid ze aankaarten en hoe je die kunt verbeteren. Het biedt eigenlijk essentiële informatie over de tekortkomingen in beleid, communicatie en voorlichting. Alles wat je nodig hebt om gedrag doeltreffend te veranderen en te blijven bijsturen.

In Nederland willen we dat eigenlijk helemaal niet weten, heb ik in 2020 geleerd. Rutte zet beleid uit, we weten allemaal dat het fout is, we zwijgen en roepen ach en wee als het later uitkomt. Verontwaardiging! Toen het rapport ‘Ongekend onrecht’ over de kinderopvangtoeslagaffaire uitkwam, bleek hoe ontzettend groot die verontwaardiging in de samenleving was: de dag erna steeg de VVD – alweer – in de peilingen.

We wijzen haast neerbuigend naar landen als China. Wij kunnen corona niet bestrijden zoals China dat doet want ‘vrije democratie’ en dat wat wij doen is sowieso beter dan wat het slechte China doet. Jaja. Dat is maar zoals het uitkomt blijkbaar. Want intussen is er in China al sinds augustus meer vrijheid dan in Nederland, waar we van intelligente lockdown, naar gedeeltelijke lockdown, naar tamelijk totale lockdowns zijn gestrompeld, met heel veel meer zieken, doden en schade. Bovendien gaat het helemaal niet om het kopiëren van het autoritaire systeem, maar het overnemen van de succesvolle instrumenten van het TTI: Testen, Traceren, Isoleren.

Maar nu we het toch over onvrijheid en ondemocratische systemen hebben: hoe democratisch is Nederland eigenlijk gebleken? Wij blijken onder de nevel van de ‘Rutte doctrine’ te leven. De Rutte doctrine die ten eerste ongrondwettig is en ten tweede weinig te maken heeft met een democratische rechtsstaat. Maar veel meer dan een opgetrokken wenkbrauw brengt het nieuws over het bestaan van die doctrine niet teweeg. We accepteren het stilzwijgend. Want de Rutte doctrine gaat onverminderd door. Niet alleen de gewobte documenten over de kinderopvangtoeslagen staan vol met zwarte lak, ook in de documenten over de corona aanpak is de zwarte lak lustig gehanteerd. Geen haan die er naar kraait. Best gek, want wat zou er nou helemaal geheim kunnen of mogen zijn aan de corona aanpak die al onze levens kei- en keihard raakt? Zelfs de oppositie lijkt niet te willen weten wat het kabinet eigenlijk bedoelt met ‘gecontroleerd uitrazen’ en waarom de documenten over de door het RIVM uitgewerkte scenario’s onleesbaar zijn door de zwarte lak.

Niemand weet wat de strategie is, wat daar door wie over besproken is, wat de alternatieve scenario’s waren en waarom daar niet voor gekozen is, maar één ding weten we zeker: hoewel alles erop wijst dat groepsimmuniteit door infecties nog altijd wordt nagestreefd, is de strategie allesbehalve groepsimmuniteit. Nou. Nog maar een keer dan. De strategie is groepsimmuniteit, door infecties of eventueel vaccinatie. Bron: Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) RIVM 2020.

Als we kijken naar de sleutelmomenten van Jaap van Dissel, kunnen we al voorspellen dat de toekomstvisie niet gewijzigd is. Nederland blijft streven naar groepsimmuniteit. Als bij-effect of als doel, dat maakt eigenlijk maar weinig uit. Het zal langzamer moeten, want Van Dissel signaleert dat eerder ingrijpen als besmettingen stijgen misschien wel goed is. De signaalwaarden gaan in ieder geval omlaag, in de hoop dat het dan niet meer zo uitnodigt om die te overschrijden. Míjn signaalwaarde is er op tilt van geslagen. Niets, maar dan ook niets heeft zin. Zoals Rutte het 16 maart al zei: velen van ons zullen ziek worden. Dat dat ook voor onze kinderen geldt, maakt – als ik op de verbeten reacties die ik telkens als ik over de scholen begin via twitter en via het contactformulier op mijn site krijg – velen echt helemaal niets uit. “Door jou zit ik straks weer maanden met mijn kinderen opgescheept!” Tja. Nederland wil het blijkbaar zo. En wat onethisch is, dat vegen we gewoon onder het kleed. Net als de kinderopvangtoeslagaffaire. Weg ermee. We laten ons bereidwillig benevelen onder de Rutte doctrine.

Misschien wordt het in 2021, na 17 maart wel beter. Al ben ik bang dat daar eerst een paar sleutelfiguren op sleutelposities voor moeten verdwijnen. Tot dan wens ik Nederland veel sterkte in de strijd met ziekte, herstel, stress, burnout, trauma’s, conflict, polarisatie, faillissementen en armoedeval. Op de economie dan maar. Of wat er nog van over zal zijn als corona gecontroleerd is uitgeraasd. Het was hoe dan ook een leerzaam jaar. Ik heb veel geleerd over ‘wetenschapsjournalistiek’, politiek, propaganda, democratie, dictatuur, idealen en onmenselijkheid.

Vanavond om 0.00 uur proost ik op Nieuw-Zeeland, waar Oud en Nieuw gevierd wordt met festivals en vuurwerkshows. Dank je Jacinda Ardern, dat je de wereld hebt laten zien dat democratie en ‘het vrije westen’ ook samen kunnen gaan met het bestrijden van een virus, medemenselijkheid, compassie en empathie. Op Nieuw-Zeeland, waar een mensenleven meer waard is dan geld. Op Jacinda Ardern. Twintigtwintig was jouw jaar.

7 gedachten over “Sleutelmomenten

  1. Dankjewel Ginny!
    Waar 2020 voor nodig is geweest: het blootleggen van onze systemen. In de zorg, in het onderwijs, bij de overheid, pedofiele netwerken enz. Of zoals mijn moeder zei: in Peru ligt de corruptie boven tafel, in Nederland eronder. Na dit jaar is ons corrupte systeem deels blootgelegd. Op naar 2021, waar een ieder verantwoordelijkheid mag nemen, als onderdeel van het systeem.

    Like

  2. Ik dank jou en waardeer jouw inzet. 16 maart heb ik met buikpijn de speech aangehoord en vervolgens 4 dagen niets kunnen eten van misselijkheid. Vandaag is het de laatste dag van dit jaar en mijn buikpijn is nog lang niet weg.

    Like

  3. Je klinkt een beetje gefrustreerd Ginny… hopelijk vind je het fijn om te horen dat ik wel degelijk iets heb gehad aan je inzet. Dank daarvoor.

    Dat het niet goed gegaan is, is duidelijk. We zitten nu met besmettelijkere mutaties (Engeland) en wellicht zelfs een mutatie die de effectiviteit van vaccins aantast (Zuid-Afrika). Te danken aan het ‘gecontroleerd’ laten uitrazen van het virus.

    We proosten op 2021 en hopen dat de vaccins op tijd zijn om de curve te crushen voordat het virus de vaccins heeft gecrusht.. Slecht Engels maar you get the point.

    Like

  4. Beste Ginny,

    Sinds het begin van de Corona-crisis lees ik af en toe je blogs en berichten op Twitter. Ik deel zeker je kritiek op het kabinet, de RIVM en het OMT wat hun gebrek aan visie en durf betreft. Ik deel echter niet je heilige geloof in een beleid gebaseerd op testen, traceren, isoleren om dit virus te bestrijden. Ik vind het eerlijk gezegd vrij naief om te denken dat verspreiding van het virus op die manier voorkomen kan worden. Daarvoor zijn er te veel onzekere factoren binnen het testbeleid zoals o.a. de onbetrouwbaarheid van de PCR-test (veel vals-positieven en vals-negatieven) en de geringe bereidheid van mensen om zich te laten testen.
    Je zal moeten accepteren dat het virus onder ons is en niet meer weggaat. En we zullen dus een manier moeten vinden om met het virus samen te leven zonder continu in lockdown te gaan. Dit betekent in de praktijk: het zoveel mogelijk afschermen van de kwetsbare mensen en het opbouwen van groepsimmuniteit onder het gezonde deel van de bevolking, op natuurlijke wijze of d.m.v vaccinatie. Zoals altijd gebeurt met griep- en verkoudheidsvirussen.

    Je bent erg voor het sluiten van de scholen om de jongeren te beschermen. Ik vind dat een vreemde redenatie. Kinderen worden nauwelijks ziek van het virus, maar door ermee in aanraking te komen maken ze wel antistoffen aan en bouwen immuniteit op. Voor het immuunsysteem van kinderen is het juist heel belangrijk om regelmatig met ziekteverwekkers in aanraking te komen anders wordt het immuunsysteem lui en werkt minder goed (geldt ook voor volwassenen overigens). Daarnaast is het voor de mentale gezondheid van jongeren ongelofelijk belangrijk om leeftijdgenoten fysiek te ontmoeten. Kinderen die langere tijd geen echt contact met andere kinderen hebben (dus niet via een scherm) worden gestoord in hun ontwikkeling en zullen zich sneller somber en neerslachtig voelen. Een slechte mentale gezondheid kan ook negatieve gevolgen hebben voor de fysieke gezondheid.
    Dan heb ik het nog niet eens gehad over de leerachterstanden, die ook grote gevolgen kunnen hebben (bv. lager schooladvies), kinderen met ouders die niet kunnen helpen bij het thuisonderwijs, kinderen in onveilige thuissituaties etc. Kortom, voor de gezondheid van kinderen in alle opzichten is het juist belangrijk om naar school te gaan.
    Natuurlijk verspreidt het virus zich wel degelijk via scholen. Daarom moeten kinderen voorlopig zo min mogelijk in de buurt van risicogroepen komen. Voor kinderen die samenwonen met familieleden die tot een risicogroep behoren moet het online onderwijs uiteraard zo goed mogelijk worden geregeld.

    Wat je ook veel doet is Nederland vergelijken met andere landen. Ik vind dat je daar erg voorzichtig mee moet zijn, zeker als je nog middenin een pandemie zit. In elk land spelen weer andere factoren een rol en in elk land zie je de besmettingsgolven in verschillende tempo’s opkomen en weer afnemen. Zuid-Korea is een land dat zwaar inzette op testen, traceren, isoleren, o.a. via allerlei geavanceerde apps. Inmiddels neemt het aantal besmettingen daar zo sterk toe dat alle ziekenhuizen in Seoul letterlijk vol liggen. In Nieuw-Zeeland is het inderdaad gelukt om het virus uit te doven. Echter, daar is het nu zomer en inmiddels weten we dat ook Covid-19 een seizoensvirus is. Misschien hebben ze geluk en zijn er voldoende mensen gevaccineerd voordat het daar weer winter wordt, en zal een tweede golf zo voorkomen kunnen worden. Maar de prijs die Nieuw-Zeeland moet betalen voor haar restrictieve beleid is gigantisch. De economische krimp wordt geschat op 12%. Dat is echt extreem en dat gaat ook hele grote gevolgen hebben voor de volksgezondheid. Alleen worden die gevolgen pas later zichtbaar.
    Kortom, wees voorzichtig met landen met elkaar vergelijken.

    En dan nog dit (en ik schrijf dit echt met de beste bedoelingen): bij het lezen van je blogs en tweets valt me op hoe angstig en gestrest je vaak klinkt. Een chronische staat van angst en stress tast je afweersysteem aan, het kan je letterlijk ziek maken. Daarnaast kan het leiden tot een blikvernauwing waardoor je vermogen om rationeel te denken en gevaren goed in te kunnen schatten kan worden aangetast.
    In het belang van je gezondheid raad ik je daarom aan om je werkzaamheden voor het Red-team voorlopig op een lager pitje te zetten. Stop met Twitter en probeer een tijdje zo min mogelijk op internet te kijken. Het zal je goed doen.

    Ik wens je een mooi en vooral gezond 2021!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

<span>%d</span> bloggers liken dit: